Dom jednorodzinny to dla wielu spełnienie marzeń, ale zanim powstanie projekt, a potem fundamenty, pojawia się pytanie o koszty. Jednym z najczęściej zadawanych jest to, czy dom parterowy rzeczywiście jest tańszy od domu piętrowego. Odpowiedź nie zawsze jest jednoznaczna, bo koszt budowy zależy od wielu elementów. Warto przyjrzeć się im bliżej, zwłaszcza jeśli chcesz podjąć decyzję, która będzie finansowo rozsądna i praktyczna na lata.

Dlaczego domy parterowe często bywają tańsze?

Dom parterowy ma jedną, bardzo istotną cechę: jego cała powierzchnia użytkowa znajduje się na jednym poziomie. To oznacza prostszą konstrukcję, która często nie wymaga wzmacniania stropów tak intensywnie, jak w przypadku domów piętrowych. Brak kondygnacji to również brak schodów, czyli elementu, który potrafi być kosztowny – zarówno pod względem materiału, jak i wykonania.

Takie domy mogą też korzystać z prostszych instalacji – przewody i rury biegną krótszą drogą, nie trzeba planować pionów na dwóch piętrach. To wszystko przekłada się na mniejszą złożoność techniczną, a więc potencjalnie niższy koszt robocizny. Dodatkowo budowa na jednym poziomie bywa szybsza – a czas to również pieniądz, szczególnie przy obecnych stawkach ekip budowlanych.

Jednak największą oszczędnością w parterówkach zwykle okazuje się dach. Im większy dom parterowy, tym większa powierzchnia dachu, a to oznacza, że mimo prostszej konstrukcji i niższego ryzyka błędów, materiałów potrzeba zwykle więcej niż przy domu piętrowym o podobnej powierzchni. Dlatego nie zawsze można mówić o jednoznacznie niższym koszcie – choć konstrukcja jest prostsza, powierzchnia może okazać się większa i tym samym podbić koszt całkowity.

Dlaczego dom piętrowy może być bardziej opłacalny mimo wyższej konstrukcji?

Dom piętrowy pozwala zmniejszyć powierzchnię zabudowy, ponieważ część przestrzeni użytkowej przenoszona jest na wyższą kondygnację. Mniejsze fundamenty i mniejszy dach oznaczają realne oszczędności. Dodatkowo w domach piętrowych łatwiej jest zaplanować podział funkcjonalny – strefa dzienna na dole, nocna na górze – co nie tylko poprawia komfort, ale często umożliwia rozsądniejsze zagospodarowanie przestrzeni.

Wielu inwestorów jest zaskoczonych, kiedy okazuje się, że mniejsza powierzchnia fundamentów i dachu przeważa nad kosztem stropu i schodów, co sprawia, że dom piętrowy o tej samej powierzchni użytkowej bywa w praktyce tańszy lub kosztuje bardzo podobnie. Oszczędności pojawiają się również na działkach o ograniczonej powierzchni – mniejszy budynek pozwala zachować więcej przestrzeni ogrodowej.

Oczywiście dom piętrowy wymaga przemyślenia komunikacji między kondygnacjami, a schody mogą oznaczać dodatkowe koszty, szczególnie jeśli zależy nam na jakości i estetyce. Jednak ogólny bilans kosztów często wypada korzystniej niż można się spodziewać.

Jak działka i układ pomieszczeń wpływają na koszt inwestycji?

Choć wybór między parterowym a piętrowym domem wydaje się zależeć od samej konstrukcji, ogromny wpływ na koszt ma również działka. Dom parterowy potrzebuje więcej miejsca na szerokość i długość, co oznacza, że na mniejszych działkach może być niemożliwy lub bardzo trudny do zaplanowania. W takiej sytuacji parterówka bywa wymuszona przez warunki zabudowy albo dostępność terenu – ale niekoniecznie będzie opcją tańszą.

Rozkład pomieszczeń również ma znaczenie. Dom piętrowy daje architektowi większą swobodę w tworzeniu dobrze skomunikowanych przestrzeni. W domu parterowym wszystko musi zmieścić się „na ziemi”, więc czasem wymaga to większej powierzchni użytkowej, aby zachować wygodę i prywatność mieszkańców. A im większa powierzchnia, tym większe koszty wykończenia i instalacji.

Warto też pamiętać, że koszty ogrzewania czy eksploatacji mogą różnić się w zależności od bryły budynku. Dom piętrowy zwykle jest bardziej kompaktowy, a więc tańszy w utrzymaniu, bo ma mniejszy stosunek powierzchni ścian zewnętrznych do kubatury.

Jak estetyka i styl życia wpływają na wybór między parterówką a piętrowym?

Decyzja o tym, czy dom będzie parterowy czy piętrowy, wynika także z potrzeb mieszkańców. Osoby starsze, rodziny z małymi dziećmi czy osoby z ograniczeniami ruchowymi częściej wybierają parterówki, bo brak schodów oznacza większe bezpieczeństwo i komfort codzienny. Parterowy dom bywa też bardziej „otwarty” na ogród – łatwo zintegrować wnętrze z tarasem czy terenami zielonymi.

Dom piętrowy lepiej sprawdza się z kolei w rodzinach, gdzie ważne jest rozdzielenie stref życia – wspólnej i prywatnej. Może oferować więcej przestrzeni na tej samej powierzchni działki, a jego bryła często lepiej wygląda w nowoczesnych aranżacjach. Estetyka również wpływa na koszt – prosta bryła to niższa cena, ale projekty z wykuszami, balkonami czy dużymi przeszkleniami, niezależnie od tego, czy parterowe czy piętrowe, generują dodatkowe wydatki.

Czy można jednoznacznie odpowiedzieć, który dom jest tańszy?

Choć kusi, by znaleźć jednoznaczną odpowiedź, prawda jest taka, że koszt budowy zależy od indywidualnego projektu i wielu czynników dodatkowych. W ogólnym ujęciu mniejszy dom piętrowy może być tańszy niż większa parterówka o tej samej powierzchni użytkowej. Jednocześnie parterówka z prostym dachem i nieskomplikowaną bryłą może kosztować mniej niż piętrowy budynek o rozbudowanej konstrukcji.

Warto patrzeć na projekt całościowo – dopasować go do działki, potrzeb rodziny i budżetu. Dom ma służyć przez lata, dlatego jego ergonomia, funkcjonalność i komfort mieszkańców są równie ważne, jak cena budowy.